باغ شاهزاده ماهان
باغ شازده
(شاهزاده)
یکی از زیباترین باغهای تاریخی ایران محسوب میشود. این باغ در حدود ۴ کیلومتری شهر ماهان و در دامنه کوههای
تیگران واقع شده و مربوط به اواخر دوره
قاجاریه میباشد.
این باغ به دستور عبدالحمید میرزا ناصرالدوله حاکم کرمان طی یازده سالحکمرانی وی
(١٢٩٨ ه . ق تا ١٣٠٩ ه. ق) ساخته شد و با مرگ وی نیز بنای آن نیمه تمام رها شد. گفته میشود وقتی خبر مرگ ناگهانی حاکم را
به ماهان
میبرند،
بنّایی که مشغول تکمیل سردر ساختمان بود تغار گچی را که در دست داشته محکم به
دیوار کوبیده و کار را رها کرده و فرار نموده است. به همین علت جاهای خالی کاشیها
را بر سردر ورودی میتوان دید. تاریخ بنای باغ۱۲۷۶ خورشیدی است.
این باغ از
نمونه باغ تخت های ایرانی است و در زمینی مستطیلی شکل به مساحت پنج و نیم هکتار
بنا شده و دارای سردر ورودی بسیار زیبایی است.بناهای باغ عبارتند از كوشك اصلی
يعنی سكونتگاه دائمی و يا فصل مالك كه درانتهای فوقانی باغ قرار دارد. سردر خانه
در مدخل باغ به صورت بنايی خطی جبهه ورودی باغ را اشغال كرده و در دو طبقه بنا
گرديده است. طبقه فوقانی دارای اطاقهايی است كه برای زندگی و پذيرايی پيش بينی
شدهاند. سايربناهای خدماتی باغ از حصار اصلی استفاده نموده و به صورت ديواری
مركببناهای مختلف خدماتی را در نقاط مناسب در خود جا داده است این باغ علاوه بر
سردر، شامل عمارت شاهنشین و حمام نیز میباشد. در حالحاظر قسمت شاهنشین، به یک
رستوران تبدیل شده و توسط بخش خصوصی اداره میشود.
در این باغ درختان میوه متنوعی به چشم می خورند و در جلوی عمارت همحوضها و فوارهها
آبنمای زیبایی را تشکیل دادهاند. منبع آب باغ رودخانه کوچک تیگران است. مسعودی
بنای این باغ را از جنبه های مختلف معماری و نقشآب در آن بررسی کرده است.
هر ساله گردشگران از این باغ زیبای ایرانی بازدید میکنند و از زیبایی و طراوت آن لذت میبرند.
- باغ در زمین شیب داری در دامنه کوه جویبار در نزدیکی قریه تیگران در نزدیکی ماهان کرمان در قرن ۱۹ میلادی در دوران یازده سال حکومت ناصر الدوله فرمانفرما ساخته شد. ناصرالدوله فرمانفرما، قبل از اتمام کامل باغ درگذشت. اما با وجود ناتمام ماندن بنای باغ، عظمت و انسجام ساختار باغ- تخت متکی بر محور اصلی آن که به صورت اندامی است مرکب؛ شامل آبشارهای مکرر، حوضچه ها، ردیف درختان سایه افکن و فواره ها با پرش مرتفع آب، شکوه و جلال کم نظیری را حتی قبل از رشد کافی و قابل ملاحظه ی گیاهی در باغ آفریده بود. باغ در زمینی مستطیل شکل قرار دارد دنیای درونی، متفاوت از دنیای بیرونی، در تقابل چشمگیری بین خشکی مرز ناپذیر و شکل ناگزفتنی صحرای پیرامون و سرسبزی انبوه محصور داخلی، از مسافت دور خودنمایی می کند.
- در منظر کلی باغ از جلوی در ورودی سطح یکی پس از دیگری پدیدار می شود که با پله های معین، اختلاف سطح آن ها در خط ریزش آبشار ها، قابل پیمون است. ارتفاع این آبشارها در بالاتر به تدریج کمتر می شود تا دید سلسله مراتبی دورتر- کوچکتر را تشدید می کند و بنابراین آرامش نسبی برای خطای باصره می افریند و بر ژرفای باغ می افزاید.از محوطه ورودی، شکل کلی باغ با محور مرکزی، آبشارها، پیاده راه ها و ردیف متناوب درختان چنار و سرو و همچنین سطح های بالارونده سکوهای مرکزی و کرت های جانبی میوه یکی پس از دیگری، مشاهده می شود و دید بیننده را به بنای سفید بالا خانه در متن کوه های معمولا پوشیده از برف جویبار متوجه می سازد.
- در محور مرکزی، ردیفی از درخت های چنار و سرو در دو طرف نهر جانبی به گونه ای غرس شده است که رنگ اندازی قصلی برگ های چنار بر روی متن سبز تند همیشگی سرو ها، جلوه گری شگفتی دارد. جذابیت این جلوه گری، به ویژه زمانی تشدید می شود که بیننده یا در بالاترین سکو در جلوی ایوان بالا خانه قرار داشته باشد یا در پیاده راه محور مرکزی در کنار آبشارها و نهر آب، از بالا به پایین در حرکت باشد.
- در سراسر طول، باغ دوازده سطح متشکل از سکوهای محور مرکزی و کرت های جانبی میوه قرار دارد. بالاترین سطح در جلوی بالاخانه برای تامین دید بازتری به طرف سردر خانه و منظره های شمال شرقی و تخت های کرت میوه ای ایجاد شده است. این دیدگاه به ویژه در فصلی که درختان پر شکوفه اند و بر درختان هنوز میوه ای وجود ندارد، سطح باز سبز رنگی را شکل می دهد.
- با وجود آنکه باغ در زمان قاجار و حدودا سی سال بعد از باغ قصر احداث شده است اما دارای ساختار قوی فضایی باغ ایرانی است. به جز بناها که انعکاس معماری وارداتی دوران قاجار را در خود دارد، حوض بیضی شکل ورودی و حیاط خلوت دایره ای شکل انتهای باغ تحت تاثیر معماری قاجار است.
محل استقرار
این باغ در نزدیكی مقبره «شاه نعمت الله ولی» در دامنه ارتفاعات جوپار است. وجود
خاك حاصلخیز، آفتاب لازم، وزش باد ملایم و نسیم و بالاخره دسترسی به آب (قنات
تیگران) امكان ایجاد باغی در آن مقیاس را در گسترهای خشك و بی آب و علف، معجزه
گونه فراهم ساخته است.
باغ تخت شاهزاده در دامنه ارتفاعات جوپار به مساحت٥/٥ هكتار با شكلی مستطیلی با
شیبی حدود ٦/٤% شكل گرفته و حصاری بلند آن را از جو نامساعد اطراف جدا میسازد.






با سلام اینجانب کارشناس معماری هستم و با آرزوی موفقیت ورود شما دوست گرامی را به این وبلاگ خوش آمد گفته و امیدوار است تا با پیشنهادات و انتقادات سازنده خود ما را یاری نمایید. ایمیل: memari.modern@gmail.com